درجات عبادت

اگر از كودك سئوال كنيد پدر و مادر را براي چه دوست داري؟ مي گويد به خاطر خريد شيريني و لباس و كفش ! اما اگر از يك جوان سئوال كنيد چرا آن ها را دوست داري،   مي گويد : والدين نشانه هويت و شخصيت من و مربي و دلسوز من هستند .

اگر رشد فرزند بيشتر شود انس با والدين براي او لذت بخش است و ديگر به فكر كفش و كلاه و يا تربيت و تعليم نيست و چه بسا فرزنداني كه خدمت به والدين را وسيله قرب و كمال خودشان مي داند و بالاتر از ماديات و تربيت و انس فكر مي كنند پرستش و عبادت خدا نيز چنين است و هر كس به دليلي خدا را عبادت مي كند . پس عبادت مراحلي دارد. گام اول : گروهي خدا را به خاطر نعمت هايش عبادت مي كنند تا شكر او را به جاي آورند . چنانكه قرآن نيز خطاب به عموم مردم مي فرمايد: " فَايَعبُدُوا رَبَّ هذَا اَلبََيت الذّي اَطعَمَهُم مِن جُوعٍ وَ آمَنَهُم مِن خَوفٍ ؛ پس پروردگار اين خانه را پرستش كنند كه آنان را از گرسنگي و نا امني نجات داد ." (قريش، آيه 3)

گام اول عبادت كه عبادت شكر ناميده شده است، درست مانند كودكي است كه والدينش را به خاطر خريد كيف و كفش و شيريني دوست دارد !

گام دوم: در اين مرحله، انسان به خاطر آثار و بركات عبادت، خدا را پرستش مي كند و توجه به آثار روحي و معنوي نماز دارد چنانكه قرآن مي فرمايد : « اِنَّ الصَّلوةَ تَنهي عَنِ‌الفَحشاءِ وَالمُنكَر : همانا نماز انسان را از بدي ها و منكرات باز مي دارد »   (عنكبوت،‌آيه 45)

اين مرحله از عبادت را كه عبادت رشد مي ناميم به مانند جواني است كه پدر و مادر را به خاطر آن كه معلم و مربي او بوده اند و او را از انحرافات و خطرات حفظ كرده اند احترام مي كند .

گام سوم : مرحله سوم كه بالاتر از مراحل قبلي است آنجاست كه خداوند به حضرت موسي مي فرمايد : «اَقِمِ الصَّلوةَ لِذِكري؛‌ نماز را به خاطر ياد من به جاي آر »       (طه،‌آيه 14)

حضرت موسي كه نماز را به خاطر آب و غذا نمي خواند،‌ به خاطر دوري از فحشا و منكرات هم نمي خواند زيرا او اصولا از شكم پرستي و منكرات دور است . او پيامبر اولوالعزم است و نماز را به خاطر انس با خدا و ياد خدا به جاي مي آورد . و براي اولياء خدا انس با او بهترين دليل براي عبادت است .

آري اين كودكانند كه در بالاي مجلس نزد بزرگان مي نشينند تا بهتر پذيرائي شوند !‌

اين سياستمدارانند كه با شخصيت ها عكس مي گيرند تا به آن عكس ها افتخار كنند . اما افرادي هستند كه كنار بزرگان نشستن را به خاطر استفاده هاي معنوي انتخاب مي كنند و كاري به پذيرايي و عكس ندارند، براي آن ها همين انس با دانشمندان يك ارزش است . براي اولياي خدا هم انس با خدا حلاوت و لذت دارد . اين مرحله از عبادت را عبادت انس مي ناميم . مانند فرزندي كه از انس با والدين لذت مي برد و هيچ انتظاري مادي يا معنوي از آن ها ندارد .

گام چهارم : اين مرحله بالاترين و برترين مراحل عبادت است . ديگر عبادت براي شكر و رشد و انس نيست ،‌بلكه براي قرب است ،‌قرب به خدا .

در قرآن چهار آيه وجود دارد كه هر كس آن ها را بخواند واجب است سجده كند كه در يكي از آن ها همين مسئله قرب به واسطه عبادت مطرح شده است . در آيه آخر سوره علق آمده است سجده كن و به او قرب پيدا كن . به هر حال عبادت درجات و مراحلي دارد كه بر اساس درجات معرفت و ايمان افراد فرق مي كند .(تفسير نماز،‌42-40)